What are communities of practice? A comparative review of four seminal works

Tijdens de kenniskringbijeenkomst van 9 dec. jl. is bovenstaand artikel van Cox besproken.1 Het artikel is relatief oud, 2005, maar biedt desondanks een belangrijke basis voor het werken met Communities of Practice, CoP. In het artikel worden vier brondocumenten besproken die alle een andere kijk geven op de theorie en op kernbegrippen als ‘community’, ‘leren’ en ‘macht’. De vier verschillende benaderingen hebben echter alle als vertrekpunt dat:

– de betekenis ‘the meaning’ van dingen (bijv. toetsen) lokaal en sociaal geconstrueerd is

– de persoonlijke identiteit een centrale rol speelt bij het lere

1) De theorie wordt in 1991 geïntroduceerd in: Situated learning: legitimate peripheral participation van Lave & Wenger.2 Dit kleine en leesbare boekje werpt een voor die tijd nieuwe, aantrekkelijke kijk op leren. Het heeft een groot ‘Ja, zo zit het’ gehalte.

– De focus ligt op praktijkleren

– en is sterk gericht op nieuwkomers

Het bekende beeld is dat van een student in een peripheral position (aan de rand van de blog-1community), die door actieve deelname die begint met peripheral participation, langzaam opschuift naar de kern van de community (als professional) naarmate hij/zij de taal / manier van doen van de community beter beheerst. Deze eerste, wat simpele en schematische benadering is als erg toepasbaar herkent, en al snel populair. Deze benadering wordt nog steeds veel gebruikt, en als mensen even snel verwijzen naar CoP, bedoelen ze vaak meer of minder bewust deze eerste benadering. Naarmate CoP meer wordt het gebruikt, groeit echter ook de kritiek: de werkelijkheid is heel veel complexer dan één community.

2) Ongeveer tegelijkertijd verscheen ook het artikel van Brown & Duguid.3 Anders dan bij de eerste benadering, laat deze benadering zien hoe nieuwe kennis binnen een organisatie (community) ontstaat.De onderliggende aanname is: dat de oplossing van een nieuw probleem (getting the job done) altijd afhankelijk is van de wijze waarop binnen een groep (de community) betekenis wordt gegeven aan de situationele omstandigheden (geld / geografische situatie / ruimte etc.). Deze benadering laat mooi zien hoe nieuwe kennis zich binnen een bestaande groep professionals ontwikkelt en hoezeer dit afhankelijk is van de cultuur binnen die groep. Ook deze benadering blinkt uit in eenvoud, dat is een kracht, maar zeker ook een zwakte. Zo wordt in deze bandering nauwelijks rekening gehouden met zaken als macht en hiërarchie.

3) De derde benadering wordt in 1998 naar voren gebracht door Wenger in het boek: Communities of practice: learning, meaning and identity.4 De theorie is in deze benadering veel beter uitgewerkt maar verliest daarmee ook iets van zijn aantrekkelijke eenvoudblog-2. In deze benadering geeft Wenger een duidelijke definitie van een ‘community of practice’, alsook een gedegen omschrijving van de verschillende concepten. De focus ligt nog meer op ‘identity’ development, waarbij de weg (of trajectory) van de student naar professional meer uitgebreid wordt beschreven. Daarnaast wordt nu ook aandacht besteed aan het feit dat mensen meestal deel uit maken van meerdere communities tegelijkertijd (bijv: community van reguliere studenten en community van honours studenten) en van grenzen/boundaries tussen de communities, zoals (in)formele toelatingseisen. Deze benadering is erg bruikbaar in studies naar professionele ontwikkeling / self-regulated learning / identity development etc.

4) De aandacht voor de individuele ontwikkeling tot professional, of … tot een door de blog-4organisatie gewenste professional kan worden opgevat als een fantastische management tool. Een ontwikkeling die ook door Wenger zelf wordt gemaakt in de vierde benadering Cultivating communities of practice.5   In dit goed leesbare management handboek ligt de focus op:

– belang van CoP als managementtool

– innovatie en probleemoplossing

In deze benadering wordt veel gewerkt met de concepten: gedrevenheid / vrijwilligheid / diversiteit. Elkaar opstuwen tot groter hoogten. Benadering is behoorlijk populair, en heeft er toe geleid dat in menig grote organisatie expliciet ruimte wordt gecreëerd voor deze vorm van samenwerken (bijv. het organiseren van grote en kleine kenniskring bijeenkomsten, maar ook door mensen vrij te laten en ten gunste van de organisatie, te laten groeien in hun eigen (virtuele) netwerk, als manier om diversiteit binnen te halen. Daarnaast wordt CoP in deze benadering ook ingezet als manier om klassieke management issues te benaderen zoals: verander-management / innovatie / motivatie / gevoel van erbij horen etc.

Tot slot. Communities of Practice is een jonge theorie met een nog levende grondlegger. Dat is aantrekkelijk en maakt dat de theorie kan worden verbetert/aangepast. Het betekent echter ook dat juist door de veranderingen verwarring kan ontstaan over waar de theorie nu precies voor staat. Daar er op dit moment veel met de theorie wordt gewerkt, is met de bespreking van dit relatief oude artikel getracht de basis stevig neer te zetten, zodat men naar de juiste bron kan verwijzen .

Door Janet Raat, medisch socioloog/ethicus en onderzoeker, Lectoraat Excellentie in Hoger Onderwijs en Samenleving, Groningen

1   Cox, A. (2005) What are communities of practice? A comparative review of for seminal works. Journal of Information Science, 31(6), 527–540.

2   Lave, J. & Wenger, E. (1991) Situated learning: legitimate peripheral participation. Cambridge University Press, Cambridge.

3   Brown, J.S. & Duguid, P. (1991) Organizational Learning and Communities of Practice: Toward a unified view of working, learning and innovation. Organization Science 2(1), 40-75

4   Wenger, E. (1998) Communities of practice: learning, meaning and identity. Cambridge University Press, Cambridge.

5   Wenger, E., McDermott, R. & Snyder, W.M. (2002) Cultivating Communities of Practice. Harvard Business School Press, Boston.

 

 

 

 

Dit bericht werd geplaatst in Onderzoek & wetenschap, Uncategorized en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s