Our Kids, the American dream in crisis

our kids

Er is een segregatie gaande in onze samenleving. Niet langs lijnen van ras of religie maar langs sociaal-economische lijnen. Of je groeit op in een omgeving die je alle mogelijke kansen biedt of je toekomst perspectief is al vanaf je geboorte begrensd. De Amerikaanse droom is voorbij.

Aldus Robert D. Putman in zijn boek Our Kids, the America dream in crisis, Simon & Schuster, 2015. Putman is hoogleraar Bestuurskunde/Politieke wetenschappen aan Harvard University en veel van zijn boeken handelen over het belang van gemeenschapszin en sociale netwerken in de samenleving.

In mijn vorige blog schreef ik over het boek Excellent Sheep, the miseducation of the American elite, William Deresiewicz, Free Press, 2015. Deresiewicz constateert dat aan elite-universiteiten in de VS er eenzijdig en teveel nadruk wordt gelegd opleidingen die toegang geven tot prestigieuze banen maar waarin minder en minder aandacht is voor Liberal Arts onderwerpen (taal, literatuur, filosofie en geschiedenis). Daarnaast ziet hij een ontwikkeling waarbij studenten aan elite universiteiten nauwelijks nog in aanraking komen met minder bevoorrechte leeftijdsgenoten uit de samenleving. Maar afgestudeerden van elite universiteiten vormen wel steeds vaker het politieke, juridische en economische establishment. Een nieuwe segregatie in klassen tekent zich af aldus Deresiewicz.

Putman keert in zijn boek terug naar zijn geboorteplaats Port Clinton, Ohio. Hij beschrijft hoe in zijn jeugd in de jaren vijftig in Port Clinton, een kleine gemeenschap van ongeveer 6000 inwoners gelegen aan Lake Erie in de staat Ohio, er geen duidelijke scheiding was tussen sociale klassen. Rijke en arme mensen woonden naast elkaar en ontmoetten elkaar in de eigen omgeving, in de eigen woonwijk. Op zijn middelbare school zaten leerlingen afkomstig uit alle rangen en standen. Vriendschappen, sportteams en andere sociale netwerken liepen dwars door sociale klassen heen. De situatie vandaag de dag is geheel anders zo stelt Putman vast. Port Clinton is nog steeds een kleine gemeenschap met 6000 inwoners maar er is sprake van een duidelijke scheiding in de gemeenschap. Een klein en zeer welvarend deel woont aan Lake Erie terwijl van de rest van de inwoners een groot deel in armoede leeft. Deze twee gemeenschappen leven gescheiden, wonen in aparte wijken en komen niet met elkaar in aanraking, ontmoeten elkaar niet.

Putman constateert dat de inkomensongelijkheid in de VS groter is geworden. De rijken zijn rijker geworden, de armen armer. De middenklasse is meer en meer aan het verdwijnen. De jaren vijftig waren de meest egalitaire periode in de VS.

De situatie in Port Clinton staat niet op zichzelf. In zijn onderzoek verspreid over de VS interviewt Putman met zijn team van onderzoekers gezinnen in steden en kleinere plaatsen. Deze gezinnen zijn woonachtig in sociaal economisch totaal verschillende wijken. De resultaten van zijn onderzoek zijn misschien niet zo verrassend maar ze houden ons wel een duidelijke spiegel voor.

Kinderen die opgroeien in welvarende wijken groeien op in hechtere gezinnen, hebben ouders met goede banen, hebben toegang tot goede scholen, komen weinig in aanraking met geweld en criminaliteit en krijgen door hun opvoeding heel veel extra’s mee (het stimuleren van lezen, het spelen van een muziekinstrument, musea bezoek, lid zijn van een (sport)vereniging, gebruik van het netwerk van ouders). Opvoeding staat 24 uur per dag in het teken om kinderen het allerbeste te geven. Veel van deze kinderen komen uiteindelijk op de universiteit terecht en ronden een masterstudie af.

Hoe anders is de situatie voor kinderen die opgroeien in wijken die sociaal economisch de onderkant vormen. Zij groeien op in gezinnen waar het vaak diffuus is wie tot het gezin behoort, beide ouders zijn lang niet altijd in beeld, ouders hebben vaak slecht betaalde banen als deze er al zijn, de scholen die deze kinderen bezoeken hebben vaak zoveel problemen dat van normaal onderwijs nauwelijks sprake kan zijn en in de directe woonomgeving is veel direct zichtbare criminaliteit aanwezig. Ouders hebben nauwelijks tijd om aandacht aan hun kinderen te geven. Voor hen is vaak de vraag: hoe haal ik de volgende dag? Voor kinderen uit deze milieus is het een hele prestatie om een middelbare school opleiding af te ronden. Laat staan dat er sprake is van een vervolgopleiding. Een master degree wordt zelden gehaald.

Putman stelt nog meer vast. Kinderen afkomstig uit een goede sociaal economische buurt komen nauwelijks nog in aanraking met hun leeftijdsgenoten die veel minder goed af zijn. Ze komen elkaar niet meer tegen. Wanneer deze kinderen voor het eerst naar school gaan hebben ze in hun ontwikkeling al zo’n voorsprong in kennis en vaardigheden dat het onderwijssysteem deze verschillen niet meer kan overbruggen. Hoe goed een school ook is in een arme wijk het is onvoldoende om de verschillen te verkleinen. En daarmee wordt de kans op een goede universitaire opleiding voor kinderen uit armere milieus steeds kleiner temeer daar universiteiten in de VS in toenemende mate de nadruk leggen op selectie waarbij vooropleiding een belangrijke rol speelt.

Er tekent zich een samenleving af van sociale segregatie. De overtuiging dat het milieu waarin je opgroeit niet bepalend is voor wat je later kan bereiken is door feiten achterhaald. De Amerikaanse droom is voorbij.

Is de ontwikkeling die Putman in zijn onderzoek vaststelt specifiek voor de VS en kunnen wij onze handen er daarmee van aftrekken. Ja en nee. De inkomensverschillen in de VS zijn groter dan in Nederland en onze publieke infrastructuur (waaronder onderwijs) is sterker dan in de VS. Maar toch. Zien we ook in Nederland niet (vooral in de steden) een ontwikkeling waarbij er zich een scheiding gaat aftekenen tussen scholen met kinderen van goed opgeleide ouders en scholen met kinderen uit sociaal zwakkere milieus met vaak een grote culturele diversiteit? Hoe is het gesteld met de ‘Amerikaanse droom’ in Nederland?

De feiten die Putman constateert worden door andere recentere onderzoeken ondersteund. In het boek Kapitaal in de 21e eeuw, Thomas Piketty, De Bezige Bij, 2014, constateert de Franse auteur een toenemende inkomens-  maar vooral vermogensongelijkheid in de westerse wereld. Deze zomer verscheen het boek Socio-economic segregation in european capital cities, Tammaru, Marcínczak, van Ham en Musterd, Routledge, 2015, over de ruimtelijke segregatie in Europese steden met een toenemende kloof tussen arm en rijk. Deze segregatie vormt volgens de auteurs een bedreiging voor de stabiliteit en de concurrentiekracht van onze steden.

Wat betekent deze ontwikkelingen voor het onderwijs? Putman draagt een paar oplossingen aan die ook voor ons land interessant kunnen zijn. Zorg ervoor dat kinderen uit arme buurten toegang krijgen tot de betere scholen. Doorbreek de ontwikkeling van segregatie door in rijkere buurten woningbouw mogelijk te maken die betaalbaar is voor de minder welgestelden. Investeer in de publieke infrastructuur in de arme wijken. En stel je beste docenten aan op de zwakste scholen en geef hen een substantieel hoger salaris.

Honoursonderwijs is er op gericht het beste uit talentvolle leerlingen en studenten te halen. We zien graag dat iedere leerling gelijke kansen heeft en krijgt om zijn talenten te ontwikkelen. De vraag is of dit voor Nederland nog steeds opgaat. Of iedere leerling gelijke kansen krijgt in ons onderwijs? Het is een belangrijk issue, één van de kernwaarden van onze democratie. Het gaat zoals Putman zegt om Our Kids, en daarmee bedoelt hij al onze kinderen.

Door Pieter Veenstra, programmamanager Lectoraat Excellentie in Hoger Onderwijs en Samenleving

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

2 reacties op Our Kids, the American dream in crisis

  1. Ingrid Schutte zegt:

    Ik vind deze informatie ook van belang voor het honours onderwijs. In de stad Groningen gaat het momenteel om een op de vijf kinderen die in armoede leeft. http://www.gezinsbode.nl/veel-meer-kinderen-in-stad-leven-in-armoede/

  2. Martin Bootsma zegt:

    Voor de Nederlandse situatie verwijs ik graag naar dit interview van Anja Vink met Paul Jungbluth: https://www.vn.nl/de-hogere-klasse-heeft-haar-standenonderwijs-weer-terug/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s