Excellentie en wijsheid

uil

Ben je als leerling of student excellent als je goed kunt leren en hoge cijfers haalt? Ben je als professional excellent als je slim bent en een flitsende carrière maakt?  Excellentie staat niet los van waarden die we er op na houden, de persoon die je bent en wat je betekent voor je omgeving.

Bij excellentie en begaafdheid in onderwijs ligt vaak de nadruk op intelligentie en leerprestaties. Als we te rade gaan bij Sternberg (2003), komt er veel meer bij kijken. Wijsheid en creativiteit zijn naast intelligentie belangrijke aspecten van het WICS-model of Giftedness (Sternberg, 2003). WICS staat voor Wisdom, Intelligence, Creativity, Synthesized. Volgens Sternberg is de synthese van wijsheid, intelligentie en creativiteit belangrijk om van echte begaafdheid te kunnen spreken. Wijsheid is gebaseerd op creativiteit en intelligentie, maar stijgt er ook bovenuit.  Bij wijsheid gaat het om waarden en het zoeken naar wat goed is voor iedereen in plaats van alleen het zoeken van het eigen belang. Daarbij kun je van mening verschillen over wat je ziet als een goede afweging tussen diverse belangen of in een afweging tussen korte en lange termijn. Wijsheid is geen eenvoudige en ook geen gemakkelijke waarheid. Belangrijk is volgens Sternberg dat je oog hebt voor de consequenties op lange termijn, voor het welzijn van anderen en dat je je eigen beperkingen kent. Wijsheid in combinatie met creativiteit biedt geen gemakkelijke keuzes. Het kan betekenen dat je anders denkt dan anderen, obstakels moet overwinnen, risico’s moet nemen als je de dingen anders doet en ook kunt falen.  De wijze ‘creatieve innovator’ moet een sterk geloof hebben in waar hij mee bezig is, sterk intrinsiek gemotiveerd zijn en moed hebben om in te gaan tegen gevestigde belangen.

In 2009 vond ik op het internet een andere bron in het denken over excellentie: Siddhartha, sociaal antropoloog, oprichter van Fireflies Intercultural Centre in Bangalore (India) en publicist over interculturele perspectieven op sociale en ecologische thema’s. Ook auteur van het boek The Bird Woman and Other Creative Rebels. De term ‘creative rebels’ duidt op overeenkomsten met Sternberg. In een keynote speech voor het St. Josephs Commerce College (Bangalore University) geeft hij een beschouwing over excellentie in het hoger onderwijs. Daarbij gaat hij in tegen de mainstream visies over excellentie die ons niet verder helpen in de sociale en ecologische crisis waarin de wereld verkeert. Echte excellentie is volgens Siddhartha niet gericht op competitie of een carrière in de alles doordringende markteconomie. Doel van hoger onderwijs is niet alleen de student helpen om zijn talenten te ontdekken, maar om te ontdekken hoe het talent creatief verder kan worden ontwikkeld. Voor het echt leren begrijpen van de wereld is betrokkenheid nodig. Excellentie betekent betrokkenheid en het ontwikkelen van ‘agents of change’. Daarbij gaat het eerder om vorming van de persoon in relatie tot de wereld om hem heen, dan om ontwikkeling van het individu. “The person is one who is aware that there is nothing there at the top, that the quest for excellence cannot be confused with the paranoia to get to the top. She knows that excellence comes from our ability to pay attention to detail and value ‘rigour’ in all we do. She also knows that excellence comes from being connected with our neighbour and with the earth.”

“Sta op in de samenleving”  heet het in het Manifest voor het Excellentieonderwijs van de Toekomst. Belangrijke thema’s daarbij zijn (wereld-)burgerschap, ethiek en zingeving. Om de persoon te vormen die daartoe in staat is, is een brede ontwikkeling nodig, moed en volharding. Dat doe je niet alleen, maar als deel van een leergemeenschap waarin je gestimuleerd wordt dingen aan te pakken die ertoe doen, ruimte krijgt om creatieve en innovatieve oplossingen te vinden. Een community waarin je samen relevante thema’s  bespreekt en ook stevig van mening mag verschillen.  Een echte honours community.

Door Lammert Tiesinga, onderwijskundig adviseur en onderzoeker bij het lectoraat Excellentie in Hoger Onderwijs en Samenleving

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s