Latten leggen

latten leggen

In deze laatste weken van het schooljaar hebben docenten het maar wat moeilijk om hun leerlingen te motiveren om voldoende aandacht te blijven besteden aan hun schoolwerk. Met de zon die door de ramen naar binnen schijnt en vakantieplannen in het verschiet moet je als docent alle zeilen bijzetten. ‘Wat vreselijk verdeeld is het toch in de wereld’, denken leerlingen, opgesloten in school terwijl de wereld om hen heen de lente viert. Het diploma als alles overtreffend doel verdwijnt uit het zicht en chillen in het plantsoen kent meer prioriteit dan studeren in de bibliotheek. Aleid Truijens benoemt dit verschijnsel in haar column in de Volkskrant1 als ‘schoolwalg’. Nederlandse leerlingen schijnen de meest ongemotiveerde ter wereld te zijn. Het PISA-onderzoek benadrukt dit door te stellen dat pubers nergens zo de schurft hebben aan lezen en wiskunde als bij ons. Truijens stelt daarbij ook dat slechts 40% van de leerlingen tevreden is over de mate waarin docenten ze motiveren. Moet de oorzaak hiervoor bij de docent gezocht worden of is onze bekommernis om het geluk en welbevinden van leerlingen doorgeslagen? Motivatie is al jaren hét speerpunt in het Nederlandse onderwijs en dient als gouden toegangspoort tot leerplezier. Ouders en docenten proberen er dan ook alles aan te doen om te zorgen dat hun kroost en leerlingen het vooral ‘leuk’ hebben. Truijens haalt hier echter een ironisch punt aan: juist in landen waar men zich minder aantrekt van de kinderziel en waar docenten minder hun best doen leerlingen te behagen, is de motivatie groter.

Een paar weken geleden las ik het boek Strijdlied van de Tijgermoeder van Amy Chua2, hoogleraar Rechten aan Yale University. In dit boek beschrijft Chua de Chinese opvoedmethode waarmee ze bekend kwam te staan als de meest meedogenloze moeder ter wereld. Die dreigde de knuffelbeesten van haar dochters te verbranden als ze niet dagelijks drie uur zwoegden op de piano en viool (inclusief vakanties) en de speciaal voor haar getekende verjaardagskaarten beledigd weigerde, omdat de meisjes er niet genoeg hun best op hadden gedaan. Het behalen van resultaten staat centraal. Zoals ze zelf zegt: ‘Mijn doel als ouder is mijn dochters voor te bereiden op de toekomst, niet om ervoor te zorgen dat ze me mogen’. Het boek bracht een hausse aan reacties en vragen op gang: Voeden we onze kinderen wel te streng op? Zijn we te soft en is dat de reden dat Aziatische landen de westerse wereld voorbij streven in de rankingen? Of is dit zuivere kindermishandeling met als doel eer en glorie voor de ouders? Is motivatie op basis van continue strijd met leerlingen en drill technieken de juiste manier om resultaten te behalen?

Chua is overtuigd van de juistheid van handelen met haar twee dochters. Door niet op te geven maar door te zetten en zo succeservaringen te behalen probeert ze haar dochters levenslessen bij te brengen en tot indrukwekkende resultaten te komen. Dochter één reageerde soepel op de strikte opvoeding, speelt piano op hoog niveau en studeert met succes aan één van de beste universiteiten van Amerika. Met dochter twee moest Chua vanaf het begin de strijd aan, ze rebelleerde en zette zich af van het strenge regime van haar moeder. Na continue ruzies en openbare vernederingen gaf Chua haar op dertienjarige leeftijd de vrijheid om het vioolspelen op te geven en zich op eigen interesses te richten.

Echte motivatie kan naar mijn idee alleen uit inhoud komen. Externe factoren zoals een diploma of een goede baan kunnen helpen, maar zijn niet voldoende om urenlang studeren of oefenen vol te houden. Een leerling moet zelf gepakt worden door een onderwerp wil hij of zij hierin moeiteloos tijd investeren. Het onderwijs heeft hier absoluut een taak in. Niet alleen door leerlingen te helpen spontane leervragen te beantwoorden, maar juist door vragen te stellen die bij leerlingen zelf niet opkomen. Een hoge lat is hierbij essentieel, hierin ben ik het eens met Chua, om zo bij het bereiken van deze lat een succeservaring en zelfvertrouwen te krijgen. Het geloven in eigen kunnen motiveert om vervolgens weer een andere lat te leggen. Honoursonderwijs kan hierin een differentiërende functie hebben. Juist leerlingen die meer willen en kunnen dan het reguliere onderwijs hen biedt, kunnen in honoursprogramma’s dat stapje extra maken. Ze kijken over de grenzen van hun discipline heen, hun wereld wordt groter en ze worden zich meer bewust van de gemeenschap en community om hen heen. De latten zullen telkens op andere terreinen worden gelegd en zo zal het zelfvertrouwen in de breedte groeien. Dit geloof in eigen capaciteiten is één van de belangrijkste levenslessen die een docent kan bijbrengen. Dit kan met dwang en drang zoals Chua uitdraagt, maar beklijft veel beter als de leerling zelf de wil toont en zich hierin ondersteund voelt ongeacht of de lat bereikt wordt.

  • Door Judith Volker
  • Truijens, A. (2014). Omhoog die lat, niet nog dieper hurken. De Volkskrant (p.10).
  • Chua, A. (2011). Battle Hymn of the Tiger Mother; vertaling Strijdlied van de Tijgermoeder. Amsterdam: Nieuw Amsterdam.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s